https://www.youtube.com/embed/IWMgbpu6yd0?si=vHOnGSep7ql6OZ92" 

Төл теңгенің айналымға енгеніне биыл 30 жыл. Алғашында қазақтың ақшасына жұртшылықтың күмәні болғаны да жасырын емес. Уақыт өте келе әлемдік деңгейде өз орнын қалыптастырды. Теңгенің алғашқы шыққан күніне бастап оған қызығушылық танытқан жандар коллекция жинай бастады. Мысалы, жүз теңгені жүз мыңға сатып алар ма едіңіз? 500 теңгелік монетаны 220 мыңға ше? Ал, сирек кездесетін немесе ескі ақшаларды жинаумен айналысатын коллекционерлер жұртта жоқ тиын мен купюраны өте қымбатқа сатып алуға дайын. Тіпті, көздеген ақшасын қолға түсіру үшін өзге қалаларға баруға да ерінбейді. Өздерінің мұндай қылықтарын екінің бірі түсіне бермейтінін де мойындайды. Дегенмен, ешкімде жоқ банкнотаны иемдену үшін олар көп нәрсеге даяр.

Он теңгені он мыңға сатып алуға дайын жандардың бірі көкшетаулық Виталий Шамаев. Сирек купюраларды жинауды 10 жасында бастапты. Қазір сөресінде небір ақша бар. Кезінде Нұрсұлтан Назарбаев таныстырған Әл-Фараби, Құрманғазы, Сүйінбайлар бейнеленген алғашқы ұлттық теңгелерді де, қолданысқа шықпай тек банкте ғана сақталатын мерейтойлық монеталарды да көруге болады. Сіз бен біз елемейтін, сандықтың түбінде шаң басып жатқан купюра коллекционер үшін таптырмайтын асыл дүние. Ал, сатушыны әп-сәтте байытуы бек мүмкін. Өйткені, коллекционерлер сирек купюра үшін қомақты қаржы беруге әзір.

ВИТАЛИЙ ШАМАЕВ КОЛЛЕКЦИОНЕР: «Шоқан Уәлиханов бейнеленген АА сериялы мына банкнота өте сирек кездесетін купюра. Және оның құны да қымбат. Мұқият қарасақ, бұл купюра қолданыста болған, кей жерлері аздап жыртылған, майысқан, дегенмен қымбатқа өтеді. Осы күйінде 5-10 мыңға сатылады. Ал, егер жағдайы жақсы, банктен күні кеше шыққандай жып-жылтыр болса, бағасы бірнеше есеге жоғарылайды».

Бұрынғы ақшалар біздің есімізде болмағанмен, коллекцинерлердің көзінен де көңілінен де кете қоймаған. Бос уақытында ақшалардың шығу тарихын зерттеп, қолына түскен әр банкнотаны аса мұқияттылықпен сақтайтындардың бірі  көкшетаулық Еркеш Қайыржан. Қоржынындағы кейбір купюралардың түрін біз сияқты қарапайым адамдар ұмытып та қалған. Бір қарағанда көзге көрінбейтін әр купюраның ерекшелігін коллекционерлер анадайдан байқайды. Біреуінің сериясы ерекше болса, енді бірінде бір сан бірнеше рет қайталанады.

ЕРКЕШ ҚАЙЫРЖАН КОЛЛЕКЦИОНЕР: «Осыдан бірнеше жыл бұрын маған әжем мынадай керемет монетаны сыйға тартты. Бұл таза күмістен жасалған, 1888 жылғы. Маған қатты ұнап қалды. Содан кейін сирек кездесетін ақшаларға назар аудара бастадым. Ақшаны жинаудың да реті бар. Мысалы, бүгін жинап жүрген ақша уақыт өте инфляцияға ұшырап құнсызданып қалады. Ал, мынадай ақшалардың құны уақыт өткен сайын қымбаттайды. Өйткені, оңай табылмайтын сирек дүниеге айналады».

Жастайынан коллекционер атанғандардың бірі Юрий Лысиков. Жасым жетсе де, сүйікті ісіммен айналысуды тоқтата алмай келемін,-дейді ол.

ЮРИЙ ЛЫСИКОВ, КОЛЛЕКЦИОНЕР «Бұл қанымызға сіңіп қалған әдет. Әйтпесе, қылшылдап тұрған жас кезіміз жоқ. Осыны қою керек деп қанша рет оқталсам да, қоя алмаймын. Жұртта жоқ ақшаны көрсем, алғым келіп тұрады».

Коллекционерлер өздерінің жанына рахат сыйлайтын іспен айналысумен қатар, ел тарихының ұмытылмауына үлес қосып жүр десек артық айтпағанымыз. Өйткені, әр купюра ел дамуындағы белгілі бір кезеңдермен байланысты.

https://www.youtube.com/embed/kfODZjTMT-I?si=694fSP5BbZ7A9D3a" 

Сыртқы жарнаманы көше бойына ілу үшін салық төлеуші алдымен қалалық сәулет және қала құрылысы бөлімінен рұқсат құжатын алуы қажет. Алайда, мемлекеттік кірістер басқармасының мәліметіне сәйкес Қызылорда қаласы бойынша жыл басынан бері қала аумағындағы көшелерде 87 кәсіптік нысан рұқсат құжатынсыз жарнамалар орналастырған.  

Заң бойынша сыртқы жарнаманы орналастыратын тұлғалар төлемақы төлеушілер болып есептеледі. Ал төлемақы мөлшері күнтізбелік 30 күн ішінде айқындалады. Алайда, бұл міндеттерді уақытылы және толық көлемді орындауға жауапты екендіктерін назардан тыс қалдыруда.

ЖОРАБЕК СУЮРБАЕВ ҚЫЗЫЛОРДА ҚАЛАСЫ БОЙЫНША МЕМЛЕКЕТТІК КІРІСТЕР БАСҚАРМАСЫ БАСШЫСЫНЫҢ ОРЫНБАСАРЫ

Сонымен қатар, бөлшек салықтың арнаулы режимі бекітілген. Арнаулы салық режимін қолдану үшін  мақсаты мен қызмет түрі айқындалып, шешім қабылданады. Бөлшек салықтың мөлшерлемесі 8 % бен 4%. Жергілікті мәслихат жекелеген салалар үшін мөлшерлемені төмендетуі әбден мүмкін. Яғни, мұнда жергілікті өзін-өзі басқару органдары мөлшерлемені реттеу арқылы белгілі бір саланың дамуына мүмкіндік береді. Бұл ретте жергілікті уәкілетті органдардың бөлшек салық ставкаларының мөлшерін 50 пайызға яғни, 4 пайыздан 2 пайызға дейін төмендету мүмкіндігі бар. Ал, ірі кәсіпорындардың салығын төмендету үшін дара кәсіпкерлерді пайдалануын болдырмау мақсатында шығыстарды сатып алушы шегерімге жатқызған кезде салықтың жоғары мөлшерлемесі белгіленеді яғни, бұл 8 пайыз.

МЕЙРАМБЕК ИБРАИМОВ ҚЫЗЫЛОРДА ҚАЛАСЫ БОЙЫНША МЕМЛЕКЕТТІК КІРІСТЕР БАСҚАРМАСЫ БАСШЫСЫНЫҢ ОРЫНБАСАРЫ

ҚР Конститутциясының 35-бабына сәйкес, заңды түрде белгіленген бұл салықтарды, алымдарды және өзге де міндетті төлемдерді төлеу әркімнің борышы әрі міндеті екенін еске салады кірістер басқармасының мамандары.

https://www.youtube.com/embed/7vuAtSV6YRU?si=hCIlylwUfB_MPu5f" 

Оңтүстік астанамызда «Қазақстандағы ұлттық жарнама тілін қалыптастыру және цифрландыру» атты халықаралық ғылыми-теориялық конференция  өтті. Аталмыш іс-шараға республикамыздың, сондай-ақ алыс-жақын шетелдердің белгілі ғалымдары, қоғам қайраткерлері, ғылыми қауым өкілдері және мемлекеттік тілді оқыту орталықтарының мамандары мен БАҚ қызметкерлері қатысты. Конференция жұмысының негізгі бағыттары: Профессор А. Жұбановтың тілтанымдық мұрасы, Әлеуметтік лингвистика, Жарнама тілі және Жарнама корпусы,Тіл және экономика, Қазақстандағы жарнаманың әлеуметтік-экономикалық мәселелерін қамтиды.

АЙДАНА МАХАМБЕТОВА А.БАЙТҰРСЫНҰЛЫ АТЫНДАҒЫ ТІЛ БІЛІМІ ИНСТИТУТЫНЫҢ КІШІ ҒЫЛЫМИ ҚЫЗМЕТКЕРІ

https://www.youtube.com/embed/IuU40qlBZqs?si=K3sGlz3jZunPRTUQ" 

Жақын арада Нью-Йоркте әуе таксилері пайда болмақ. Әзірге оның прототипі ғана дайын болған. Қазір ол алғаш рет қалалық жағдайда сынақтан өтіп жатыр. Электрлік ұшақты американдық Joby Aviation компаниясы жасаған.

Әуе такси ұшқыш пен төрт жолаушыны сыйдыра алады. Бір зарядта ол 240 шақырымға дейін ұшады. Максималды жылдамдығы сағатына 320 шақырым. Құрылғы тік ұшып көтерілу және қону жүйесімен жабдықталған. Ол тікұшақтан жүз есе тыныш жұмыс істейді. Пропеллерлердің дыбысы қарапайым қалалық көліктің шуымен бірдей.

ДЖОБЕН БЕВИРТ JOBY AVIATION ДИРЕКТОРЫ: «Әуе таксилерінің ерекшелігі оның тыныштығында. Бұл Нью-Йорк сияқты қалаларда көптеген тікұшақ айлақтарын орналастыруға болатынын білдіреді».

Әзірлеушілердің айтуынша, мұндай әуе таксиі жолаушыларды Манхэттеннен Кеннеди әуежайына 7 минутта жеткізе алады. Ал көлікпен бір сағаттан астам жол жүру керек.

ДЖОБЕН БЕВИРТ JOBY AVIATION ДИРЕКТОРЫ: «Мұндай рейстен кейін зарядтауға небәрі 5 минут кетеді. Бір топ жолаушыны түсіріп, екіншісін бортқа отырғызу үшін бірдей уақыт қажет».

Компания өзінің прототипін сынақтан өткізуге АҚШ-тың Федералдық авиация әкімшілігінен рұқсат алды. Келесі қадам - коммерциялық тасымалдауға лицензия алу. Оларды 2025 жылы бастау жоспарлануда. Осы уақытта Нью-Йорк мэрі Манхэттендегі тікұшақ айлағында электрлік ұшақтарды қуаттайтын станциялар орнатылатынын хабарлады. Бұл әуе таксилерін пайдалануды жеңілдетеді. Joby Aviation компаниясының Калифорнияда зауыты бар. Олар болашақта Огайо штатында да нысан салады.

https://www.youtube.com/embed/Lwuz4CdhvBk?si=CUWmVQKbarHjSC0Q" 

https://www.youtube.com/embed/QJflIdLO6OM?si=5V724pAarE9SggoL" 

Жезқазғанда көгілдір отын, газ қосу үшін "ҚазТрансГаз Аймақ" АҚ басшысы мен мамандары халықтан заңсыз ақша талап еткен. Олар қызметті жеделдетеміз деп 70 мың теңгеден бастап 300 мың теңгеге дейінгі мөлшерде сыйақы бопсалаған. Күдіктілер ұсталды. Тергеу басталды деп хабарлайды қаржы мониторинг агенттігінің ресми өкілі Әлібек Әбділов.

ӘЛІБЕК ӘБДІЛОВ ҚР ҚАРЖЫ МОНТРИНГ АГЕНТТІГІНІҢ РЕСМИ ӨКІЛІ:

«Өңірдегі газдандыру саласындағы жүйелі проблемалар ҚМА Ұлытау облысы бойынша Департаментінің әлеуметтік желілерге мониторинг жүргізуі нәтижесінде анықталды. Облыс прокуратурасының үйлестіруімен өткізілген жедел іс-шаралардың нәтижесі бойынша сотқа дейінгі тергеу тіркелді. Аталған тұлғаларға қатысты "қамауда ұстау" бұлтартпау шарасы таңдалды. Тергеу жалғасуда. ҚР ҚПК-нің 201-бабына сәйкес өзге де ақпарат жариялауға жатпайды».

Қаржы мониторинг агенттігі қызметін асыра немесе теріс пайдалану, қаражат жымқыру сияқты фактілердің куәсі болсаңыз "АФМ Insider" телеграм ботына хабарлауыңызды сұрайды. Анонимділікке кепілдік беріледі.

https://www.youtube.com/embed/RZHdrvaQhL4?si=Os4GQRIg-c-_IFqf"

Жетісу жүгерішілерінің жайы мәз емес. Еккен өнімдерін өткізе алмай әлек. Отандық нарықта жүгерінің бағасы арзандап кетті. Былтыр келісін 125 теңгеден өткізсе, биыл 70 теңгеге түсіп қалды. Бұл баға пайда әкелмек тұрмақ, шығынды толық жаппайды. Бұған не себеп? "Дала аруын" күтіп баптап, нәсібін де соған байлаған шаруалардың еңбегі еш кеткені ме?

Биыл егінге орақ мерзімінен бір ай кеш түсті. Өнім мол болғанмен ауа райының қолайсыздығы егіншілердің еңсесін түсіріп отыр.  Қазір қырман біткеннің басы төбе-төбе "сары алтын". Қазан айы жаңбырлы болып әбігерге салып еді. Қарашаның да қарбаласы аз емес.Қысалды шақ. Дәнді кептіру оңай іс емес. Бастысы- жүгері бағасы күрт төмендеп, орақ ұстаған қауымды қатты алаңдатып тұр. Жаркенттік байырғы жүгеріші Сағи ақсақал баға шығынды да ақтамайды деп қапалы.

САҒИ ҚОСБАҒАРОВ «БАУЫРЖАН» ШҚ БАСШЫСЫ: «Келесі жылы біз кредит аламыз.Өзіміз туралап тұрғанымызда, кредит одан әрі басып қалатын болды. Астықтың бағасы көтерінкі болса, дұрыс болар еді. Егер, баға көтерілмесе, келесі жылы жүгері екпеуіміз мүмкін».

ЖӘНІБЕК ОРАХАНОВ ДИҚАН

Панфилов ауданында  5000-дай шаруашылық бар.Соның 4000-ы жүгері өсіреді.  Биыл 26700 гектарға сары дән себілді. Шаруалар жүрегінің басым бөлігін Жаркент крахмал-сірне зауытына өткізеді. Дайын өнімнің 60 пайызын отандық кәсіпорындар тұтынады. Ал, қалғаны алыс-жақын шетелдерге экспортталады. Бірақ, айтуларынша  бағаның құбылуына зауыттың қатысы жоқ.

ВИЛИЯН ХАЛИКОВ - ЖАРКЕНТ КРАХМАЛ-СІРНЕ ЗАУЫТЫНЫҢ ДИРЕКТОРЫ

Зауыт алды ұзын сонар кезек. 200-ге жуық көлік тұр. Тасымалдаушылар мұнда сағаттап емес, 4-5  тәуліктеп тұратынын айтып шағымдануда.  Сарылып күтуден шаршаған. Әсіресе шалғайдан келгендер үшін қиын. Суық күні көлікте ұйқтауға мәжбүр.

ӘДІЛЖАН САТУРИНОВ КӨЛІК ЖҮРГІЗУШІСІ

АСХАТ ДӘУІРОВ КӨЛІК ЖҮРГІЗУШІСІ

Жетісулық шаруалардың жанайқайынан жауапты басқарма хабардар. Бағаға әсер етуге қауқарсыз.  Өйткені  Ресейдің үлкен экспорттық ұсынысының салдарынан бидайдың нарықтағы бағасы төмендеді. Статистикаға сүйенсек дүниежүзілік нарықтағы бидай бағасы 14 пайызға,  жүгері 23 пайызға арзандаған.

БАХТИЯР ШӘМПІКОВ ЖЕТІСУ ОБЛЫСТЫҚ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ БАСҚАРМАСЫ БАСШЫСЫНЫҢ ОРЫНБАСАРЫ

https://www.youtube.com/embed/PNcGamOpDHs?si=-WTTlh6Ygql9rE8N" 

Шымкентте бопсалаушылар тобы қамауға алынды. Ұсталғандар екі кәсіпкерге күш қолданып, олардың көлігін заңсыз иемденіп алған. Қалалық Полиция Департаментінің ұйымдасқан қылмысқа қарсы күрес басқармасының қызметкерлері арнайы операция барысында бопсалаушылар тобын құрықтады. Топ мүшелері – 20-40 жас аралығындағы азаматтар. "Олардың басым бөлігі бұрын соңды бірнеше рет қылмыстық жауапкершілікке тартылған.

Ұсталғандар ұзақ уақыт бойы жергілікті екі кәсіпкерден қоқаң-лоқы көрсету және күш қолдану арқылы ақша бопсалап, BMW мен ВА3-2114 автокөліктерін заңсыз иемденіп алған. Тексеру кезінде төрт атыс қаруы, оқ-дәрілерімен, есірткі құралдары және өзге де заттай айғақтар тәркіленді", - делінген хабарламада. Айта кетейік полицияға 10 адам жеткізілді, оның ішінде топтың ең белсенді төрт мүшесі қамауға алынды. Қазіргі уақытта ҚР Қылмыстық кодексінің бірнеше бабы бойынша соталды тергеу жүргізіліп жатыр.

https://www.youtube.com/embed/nN1KQ4jMx3M?si=sNpyZ1KcQYzftZip"

Ұлттық қауіпсіздік комитетінің бұрынғы басшысы Кәрім Мәсімов ақшаны жылыстату және пара алды деген күдікке ілінді. Айтулы ақпаратты Ұлттық қауіпсіздік комитетінің баспасөз қызметі растады. Комитет Қылмыстық-атқару кодексінің 92-бабы 3-бөлігіне сәйкес Мәсімов прокуратураның санкциясымен қылмыстық іс шеңберінде бірқатар тергеу әрекеттерін жүргізу үшін Астанадағы ҰҚК тергеу изоляторына қалдырылғанын айтты.

"Қылмыстық іс жүргізу кодексінің 201-бабы 1-бөлігіне сәйкес кодекс, соталды тергеп-тексеру материалдары жарияланбайды", - деп толықтырды Ұлттық қауіпсіздік комитеті.

https://www.youtube.com/embed/ZL7u_Tu74J4?si=iIHNYP5RWZ9VrxZc" 

12 жасқа дейінгі балалардан басқа, барлық азаматтар мен ел аумағында тұрақты тұратын шетелдіктер дактилоскопиялық тіркеуге тұрады. Ал 12 жастан 16 жасқа дейінгі балаларға ерікті түрде тіркелуге болады. Дактилоскопиялық тіркеу – мемлекеттік шекараларды кесіп өту рәсімін жеңілдетіп, жазатайым оқиғаларда, техногендік және табиғи апаттарда жеке басын куәландыратын құжаттарды қалпына келтіру рәсімін жеңілдетеді.

Жалған құжат жасаудан, азаматтарды алаяқтық және өзге де қылмыстық әрекеттерден қорғауға мүмкіндік береді. Жеке құжаттарға қосымша дактилоскопиялық деректер енгізілгеннен кейін үшінші тұлғаның, соның ішінде қылмыскерлер мұндай құжаттарды пайдалана алмайды.

САҒЫНДЫҚ ҚАМИТБЕКОВ  ОПД КӨШІ-ҚОН ҚЫЗМЕТІ БАСҚАРМАСЫ БАСШЫСЫНЫҢ ОРЫНБАСАРЫ

https://www.youtube.com/embed/rvnJAZFkCoA?si=fs5JnoHXr0TxUsZn" 

Италияның ең ірі аралдарының бірі Сицилияда Этна жанартауы қайтадан атқылауда. Оның жылдамдығы оңтүстік-шығыс кратерден тіркеліп тұр. Таудан лава ағындары ағып, қара түтін бұлттарды басуда. Күл мен газ бағанасы 4,5 шақырымға дейін жетуде. Этна етегіндегі қалаларды бірте-бірте күл басуда. Дегенмен, Катания әуежайы әлі де жұмыс істеп тұр.

Стратовулкан Сицилияның шығыс жағалауында орналасқан. Оның биіктігі атқылауларға байланысты үнемі өзгеріп отырады. Екі жыл бұрын рекорд орнатып, 3357 метрге жеткен. Этна 1190 шаршы шақырым аумақты алып жатыр. Бұл Италиядағы ең үлкен белсенді жанартау. Ол Везувийден 2,5 есеге үлкен. Шамамен үш айда бір рет лава бір жерден атқылайды. Сонымен қатар, жанартау беткейлері тығыз орналасқан, өйткені мұнда топырақ өте құнарлы.

Лава мен күл оны микроэлементтермен және минералдармен қанықтырады. Жергілікті тұрғындар «достық жанартау» деп те атайды. Себебі, олар үшін бұл еш қаупі жоқ таудың бірі. Дегенмен, вулканологтардың пікірі қазірдің өзінде өзгеруде. Олардың айтуынша, Этнаның мінез-құлқы барған сайын күдікті болып, атқылаулар тыныштан жарылғышқа ауысып барады.

https://www.youtube.com/embed/LcekzeaMGcA?si=dOgOexBBAPnUl9mR" 

Еуропалық Одақ бұзылған табиғи экожүйелерді қалпына келтіру туралы заңды бекітуге келісті. Кейбір елдер бұған үзілді-кесілді қарсы болды.Осылайша Еуропарламент 2030 жылға қарай құрлықта және теңізде табиғатты 20 пайызға қалпына келтіруді талап ететін келісімге келді.

Birdlife биоалуантүрлілікті сақтау ұйымының аймақтық директоры Ариэль Бруннер келісім көпшіліктің көңілін қалдырғанын және біраз талқыға түскенін айтады.  

АРИЭЛЬ БРУННЕР ЭКОЛОГ: «Бұл климаттық дағдарыс жағдайында биоәртүрлілікті шешуге бағытталған күш-жігердің маңызды кезеңінің бірі болмақ. Бұл заң бізге тәртіпті қалпына келтіруге мүмкіндік беруі мүмкін».

Енді заң жобасы Еуропарламент пен ЕО елдеріне түпкілікті бекітуге жіберіледі. Бұл қадам әдетте алдын ала келісілген құжаттарға қолданылатын формальдылық болып саналады. 2030 жылға қарай Еуроодақ елдері шабындықтар, өзендер мен ормандар сияқты жағдайы нашар табиғи аумақтарды жабу шараларын қабылдауы керек. Мақсат - деградация процессін кері қайтару. Себебі, ЕО табиғи аумақтарының 80%-дан астамы нашар жағдайда деп саналады. Үкіметтегілер мақсатты шаралар қабылдауы керек. Мысалы, шабындық көбелектердің популяциясын көбейту, сондай-ақ қоршауларды құруды ынталандыру секілді жұмыстар. Сонымен қатар, сулы-батпақты алқаптардың экожүйелерін кейбір экологтар климаттың өзгеруін тоқтатуға көмектеседі деп есептейді. Өйткені олар CO2 шығарындыларының көп мөлшерін сақтай алады.