https://www.youtube.com/embed/38LLIS3CPSI?si=MKOnCS-duL-S6Fev"

Маңғыстау жастырының тазы өсіруге қызығушылығы жоғары. Тіпті кейбірі республикалық жарыстарда жүлделі орыннан көрініп жүр. Солардың бірі - Дінмұхамед Бақтыбай. Оның күшігінен асыраған төрт тазысы әзірге төртаяқтылардың ішінде ешқайсына дес бермей келеді. Ендігі мұраты - қазақтың құмай тазысын әлемге дәріптеу.

Дінмұхамед мына қара тазыны Ақтөбеден алдыртқан. Ол алыс қашықтықтағы бірнеше сайыста өзінің төзімділігі мен жүйріктігін байқатқан. Жақында аңшылықта шиебөрімен алысып, аяғын жаралап алыпты. Ақтаулық тазыбегінің бұдан басқа тағы бірнеше иті бар.

ДІНМҰХАММЕД БАҚТЫБАЙ  ИТБЕГІ: «Жарыстың алдында 1-2 ай шамасында дайындаймыз тазыларды. Семіз тазы арықтатып, арығын семіртіп дегендей. Бос жіберіп, жүгіртеміз. Дайындық былай айтқанда. 5-тен 30 шақырымға дейін бара береді. Оның әртүрлі тәсілдері бар жүгіртудің. Бабына-бағына қарай».

Тазы ұстауға әуес жастар топ құрған. Жүйрік ит баптауда өзара тәжірибе алмасып тұрады. Елдос Аязбай 2013 жылдан бері тазы өсіреді. Кезекті жарыста кейбір тазының көкжал қасқырға бата алмағанын көрген. Досымен баптаған иттер еш тайсалмай бөріге шауып, көрерменді таң қалдырыпты.

ЕЛДОС АЯЗБАЙ  ИТБЕГІ: «Таймас» дейтін итіміз болды. Барон, Құмай үшеуі түсті қасқырға. Біздікі қасқыр көрмеген ит шынын айтқанда. Шиебөрі көргенімен. Түспейді деп ойлағанбыз, бірінші жарысқа барып тұрғаннан кейін. Сол кезде таң қалдық, мәз боп».

Құмай тазы баптайтын жастар барлық шығынды өздері көтереді. Айтуларынша, әр итке айына 25-30 мың теңге керек. Қаражат тамақ, дәрумен алуға жұмсалады. Серілікті серік еткен жастар келешекте мемлекеттік бағдарлама қабылданып, қазақ тазысын өсіру барлық өңірде үрдіс аларына сенеді. 

https://www.youtube.com/embed/XcNaCA4B_4E?si=bY_vMjPl5Z2pXNvD" 

Ақмола облысы Шортанды ауданында орналасқан «Бектау» және «Новоселовка» серіктестіктерінің басшыларына айыппұл салынды. Олардың үстінен қос елдімекен тұрғындары мен жергілікті әкімдік қарамағындағы жерді дұрыс пайдаланбай, қазу жұмыстарын заңсыз жүргізді деген шағым түсірген. Шағымдарға сай облыстық жер ресурстарын басқару департаментінің мамандары тиісті тергеу шараларын жүргізді.
Белгілі болғанындай, жерді ауыл шаруашылығы мақсатында пайдаланып отырған кәсіпкерлер 26 мың метрден астам жерді тереңдігін 1,5, енін 1 метр қылып қазып тастаған. Заңға сүйенсек, жалға алып отырған жерді қазуға рұқсат жоқ. Сәйкесінше, бұзушылық жасаған серіктестік басшыларының әрқайсысына 3,4 миллион теңгеден айыппұл салынды.

ШОЛПАН МОЛДАҒАЛИЕВА АҚМОЛА ОБЛЫСТЫҚ ЖЕР РЕСУРСТАРЫН БАСҚАРУ ДЕПАРТАМЕНТІНІҢ БАС МАМАНЫ: «Бұл әкімшілік құқық бұзушылық туралы Кодекстің 337-ші бабына жатады. Яғни, жердің құнарлы қабатын заңсыз алып тастау немесе жою. Мұндай әрекет үшін жеке тұлғаларға 40 айлық есептік көрсеткіш, лауазымды тұлғаларға, шағын кәсіпкерлік субъектілеріне немесе коммерциялық емес ұйымдарға 700 айлық есептік көрсеткіш көлемінде, ал, орта кәсіпкерлік субъектілеріне 1 мың, ірі кәсіпкерлік субъектілеріне 2 мың айлық есептік көрсеткіш көлемінде айыппұл төлейді. Сәйкесінше, «Бектау» және «Новоселовка» серіктестіктері әкімшілік жауапкершілікке тартылып, әрқайсысына 1 мың айлық есептік көрсеткіш көлемінде айыппұл салынды».

https://www.youtube.com/embed/zlBOaPKHxqY?si=JNtXHOqAc_5NrdHQ" 

https://www.youtube.com/embed/0Fl6PX_ocY0?si=BF5vOQdNaV8lSpIg" 

Салық саясатында бизнес пен мемлекет мүддесінің тепе-теңдігі керек. Осылай деген сенаторлар кәсіпкерлерге салынатын қосымша құн салығы саясатын үкімет қайта қарауы тиіс деп санайды. Айтуларынша, құн салығының көтерілуі бизнесмендерді алаңдатып отыр. Алайда, жауапты министрлік кәсіпкерлердің алаңдауына негіз жоқ дейді. 2024 жылдан бастап Қазақстанда бизнесті тексеру екі есеге азаяды, айыппұлдар саны да бірнеше есеге қысқартылады деп сендірді.

ӘЛІБЕК ҚУАНТЫРОВ ҚР ҰЛТТЫҚ ЭКОНОМИКА МИНИСТРІ: «Тәуекелдерді басқару жүйесі (ТБЖ) автоматтандырылады, ол 2024 жылғы 1 қаңтардан бастап адамның қатысуынсыз тексерулерді тағайындауға мүмкіндік береді. Нәтижесінде бизнесті жоспарлы тексеру 2 есе және айыппұлдар саны бірнеше есе азаяды».

Айта кетейік, соңғы жылдары шағын және орта бизнес субъектілерінің саны 46,5 пайызға артқан. Оған түрлі мемлекеттік бағдарламалар сеп болуда. Жастар да әйелдер де, жұмыс істеп тұрған кәсіпкерлер де үкіметтен жеңілдетілген несие алып, кәсіп бастай алады.

https://www.youtube.com/embed/foxTVQqILas?si=QUMIwSiFpnvDC8U3" 

Азия пара ойындарынан Қазақстан құрамасы үздіктер қатарына ілікті. Спортшыларымыз жалпы саны 41 медель еншілеп, 44 мемлекет ішінде 11-ші орынға тұрақтады. Бүгін Премьер-Министр Әлихан Смайылов жеңімпаздармен кездесіп, оларға Мемлекет басшысының атынан алғыс хат пен естелік сыйлықтар табыс етті.

ӘЛИХАН СМАЙЫЛОВ ҚР ПРЕМЬЕР-МИНИСТРІ: «Спортшылармыз 8 алтын, 12 күміс және 21 қола медельға қол жеткізді. Бұл жетістік қазақ спортының тарихына алтын әріппен жазылатын болады. Саңлақ спортшыларымыз мемлекеттің мерейін арттырып, абыройын асқақтатты. Біз оларды жас ұрпаққа үлгі етуіміз керек. Сіздерді үлгі етеміз. Қазақстандықтар сіздердің жеңістеріңзді мақтан тұтады. Сіздер жеңістің биік шыңына жеттіңіздер».

АҚМАРАЛ НАУАТБЕК IV АЗИЯ ПАРА ОЙЫНДАРЫНЫҢ АЛТЫН МЕДАЛЬ ИЕГЕРІ: «Біздің құрама жалпы командалық есепте екінші орынға ие болды. Біз 3 алтын, 4 күміс және 7 қолаға қол жеткіздік. Бұл үлкен жетістік. Алдында бізде алтын болған жоқ. Азия ойындары үлкен дайындық болғаны көрініп тұр. Қуаныштымыз. Жанкүйерлер жылы сөздер айтты. Ризамын қазақ халқына».

ЗУЛЬФИЯ ҒАБИДУЛЛИНА IV АЗИЯ ПАРА ОЙЫНДАРЫНЫҢ ҚОЛА МЕДАЛЬ ИЕГЕРІ: «Мен төртінші рет қатысып жатырмын. Біздің спортшыларымыз керемет жетістік көрсетті. Баршаларыңызға ризамыз. Зор алғыс. Біз үшін жанкүйер болған еліме рахмет».

https://www.youtube.com/embed/p0J2uwwUHWE?si=SFbH4McK22-yKV0V" 

Бүгін Кардиология және ішкі аурулар ҒЗИ-да «Орфандық аурулар. Диагностика мен емдеудің өзекті мәселелері» тақырыбында республикалық ғылыми-практикалық конференция өтті. Шара жайлы толығырақ тарқатсақ.

Іс шараға ҚР Денсаулық сақтау министрлігі мен С.Қайырбекова атындағы Ұлттық денсаулық сақтауды дамыту ғылыми орталығының,ҒЗИ өкілдері қатысып,сирек кездесетін орфандық аурулары бар науқастарды диагностикалау, бағыт беру, дәрі-дәрмекпен қамтамасыз ету мәселелерін талқылады.

АРАЙ БАТЫРБАЕВА РЕСПУБЛИКАЛЫҚ АЛЛЕРГОЛОГИЯЛЫҚ ОРТАЛЫҚТЫҢ БӨЛІМ МЕҢГЕРУШІСІ

ҚР Денсаулық сақтау министрлігі Медициналық көмекті ұйымдастыру департаментінің әлеуметтік маңызы бар аурулар бойынша медициналық көмек басқармасының басшысы Гүлнар Мақсұтованың айтуынша, Қазақстанда аталған ауруларды емдеу көп қаражатты қажет етеді, мемлекет пациенттерді тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемі шеңберінде терапиямен қамтамасыз  ету шығындарын өзіне алады.

АРАЙ БАТЫРБАЕВА РЕСПУБЛИКАЛЫҚ АЛЛЕРГОЛОГИЯЛЫҚ ОРТАЛЫҚТЫҢ БӨЛІМ МЕҢГЕРУШІСІ

Мысалы, бір баланы емдеуге республикалық бюджеттен жылына 40-тан 80 млн теңгеге дейін бөлінеді, себебі бір ампуланың құны 300-ден 600 мың теңгеге дейін болуы мүмкін. Қазақстан ТМД елдерінің ішінде сирек кездесетін аурулармен ауыратын науқастарды емдеуді мемлекет есебінен толық қаржыландыратын мемлекеттердің бірі. Қазақстанда  аталмыш аурудың 66 түрі ресми түрде тіркелген.  2017 жылдан бері кардиологиялық ҒЗИ орфандық ауруларды қадағалайтын орталық болып саналады.

МАЙСА БАЙЗАҚҚЫЗЫ ҒЗИ ЕКІНШІ БӨЛІМШЕСІНІҢ МЕҢГЕРУШІСІ

Жалпы бүгінгі конференция медицина саласында пікір, тәжірибе және идеялармен алмасуға, сондай-ақ орфандық ауруларды диагностикалау мен емдеу жөнінде ақпарат беру бағытында жұмысты жалғастыруға мүмкіндік береді.

https://www.youtube.com/embed/uNCYGwVOGXc?si=yHFaFGE9-Un6Gqbq" 

UHZ1 деп аталатын қара тесік ғалымдарды таңқалдырды. Себебі, бұның мөлшері Құс жолының орталығындағы қара тесіктен он есеге үлкен. Сонымен қатар, біздің ғаламымызға 13 миллиард 700 миллион жыл болса, бұл  бізден 500 миллион жылға жас екен.

Мұндай деректер NASA-ның Джеймс Уэбб ғарыштық телескопы мен Чандра рентгендік обсерваториясының арқасында алынды. Зерттеу нәтижелері супермассивті қара тесіктер Ғаламның басында болған деген теорияға шықты. Астрофизиктердің пайымдауынша, бұл қара құрдымның массасы галактикадағы барлық жұлдыздардың массасының 10% құрайды. Ол екі галактиканың соқтығысуы нәтижесінде үлкен газ бұлттарынан пайда болған деп есептеледі. Джеймс Уэбб және Чандра ғарыштық телескоптары қара тесік галактикасы орналасқан ғарыш аймағын масштабтау үшін гравитациялық линзалау деп аталатын әдісті пайдаланды. Әдіс - галактикалардың жақынырақ шоғырынан түсетін жарық әлдеқайда алыс орналасқан аймақты үлкейтуге көмектесті.

Джеймс Уэбб телескопы 2021 жылы ұшырылды. Ол Жерден бір миллион 600 мың шақырым қашықтықта орналасқан. Бұл ғарышқа жіберілген ең үлкен және ең қуатты астрономиялық зертхана. Ол ғаламды инфрақызыл сәулелерде көреді. «Чандра» ғарыштық телскопы әлдеқайда ескі және рентгендік көру қабілеті бар. Бұл телескоп 1999 жылы жұмысын бастады. Сол жылы NASA Cassiopeia A супернованың алғашқы суреттерін ұсынды. Ширек ғасырға жуық уақыт өтсе де, бұл телескоп әлі де ғаламды зерттеуге өз үлесін қосуда.

https://www.youtube.com/embed/pJ0dkqw8MWs?si=ULsbbHJGTsnTjfZ9" 

Алматы қаласында Қазақстандық тараптың төрағалығымен кезекті Өңірлік форум – Орталық Азия елдерінің Төтенше жағдайлар департаменттері басшыларының кеңесі өтті. Форумға Қазақстан Республикасы, Тәжікстан, Түркіменстан және Өзбекстан Республикасы, БҰҰ агенттіктерінің, халықаралық және үкіметтік емес ұйымдардың өкілдері қатысты.Өңірлік форумды аша отырып, Қазақстан Республикасының Төтенше жағдайлар министрі Сырым Шәріпханов бұл іс-шараның сындарлы диалог, ақпарат және тәжірибе алмасу, өңірдегі жағдайды талқылау және қауіпсіздікті арттыру кезеңінде негізгі міндеттерді анықтау үшін маңыздылығын атап өтті.Әртүрлі апаттар кезіндегі алдын ала ескерту жүйелеріне халықтың қолжетімділігін қамтамасыз ету мәселесі ерекше мәнге ие болды.

СЫРЫМ ШӘРІПХАНОВ ҚР ТЖ МИНИСТРІ

https://www.youtube.com/embed/PnW5t5lsdFs?si=eHcDhMEo1SbfhOlC"

Сынған терезелер мен қираған үйлер, шашылған балалардың заттары. Көппәтерлі үйлердің сырты шұрық тесік, сау тамтығы қалмаған. Сынған пальмалар. Бір айдан аса уақыт болды Газа секторының солтүстігіндегі көрініс осы. Израиль күштері шетелдік журналистердің шағын тобына соғыс аймағына кіруге рұқсат беріп, тілшілерді танк іздері кесіп өткен жолмен Газа қаласының шетіне апарды.

ИЗРАИЛЬДІК ӘСКЕРИ: «Шайқас әлі аяқталған жоқ. Бұл операция емес - бұл соғыс. Бұл ХАМАС өмір сүруін тоқтатқанша ұзақ уақыт бойы жалғасады».

Еске сала кетейік, 7 қазанда палестиналық ХАМАС қозғалысы Израильге қарсы шабуыл жасады. Газа секторынан Израильге қарай мыңдаған зымыран атылып, қарулы топтар Израиль елді мекендеріне кірді. Бұған жауап ретінде Израиль армиясы ондаған жойғыш ұшақты пайдаланып, Газа секторында Хамасқа қарсы «Темір қылыштар» операциясын бастағанын хабарлаған болатын. Қазір тұрғындардың барлығы бұл ауданнан кетіп қалған дейді ашық дерекөздер. Ал, израильдік әскер үйлерден қару-жарақ, соның ішінде дрон жасайтын шеберханаларды тауып жатқандарын айтуда.

ИЗРАИЛЬДІК ӘСКЕРИ: «Біз жауды көбірек танып жатырмыз. Әр үйге кірсек, абай болуға тырысамыз».

Соңғы ақпаратқа сенсек, Газа секторындағы израильдік 31 сарбаз қаза тауып, 260-тан астамы жараланған. Айта кету керек, 6 қарашада өткен брифингте ҚР СІМ ресми өкілі Айбек Смадияров қақтығыс аймағында Қазақстанның 76 азаматы, отбасы мүшелерімен бірге санағанда 161 адам барын мәлімдеген болатын. 

https://www.youtube.com/embed/UcwznY6JPnM?si=Y0cfQ9UtwCvpuv4A"

Адам баласының артынан ұрпақ қалдыруы — табиғи құбылыс. Алайда қазіргі таңда ана болу бақыты кез келген әйелге бұйырмайды немесе көп жылдардан соң ғана мүмкін болып жүр. Осы өзекті мәселеге байланысты «Бедеулікті емдеудің заманауи жолдары. Бүгінгі және болашақ қосалқы репродуктивтік технологиялар» тақырыбында Қазақстан репродуктологиялық медицина қауымдастығының XV Халықаралық конгресі өтті.

Қазақстан репродуктологиялық медицина қауымдастығы құрылғалы бері соңғы он бес жылда экстракорпоралды ұрықтандыру саласы қарқынды дамып, әлеммен бірге біздің елге де көптеген жаңа технологиялар енгізіліп келеді. Мәселен, бұрын құтыға салынған эмбриондарды арнайы сөреге салып, уақытына қарай тексеріп, қадағалап отырса бүгінде бұл қызметтің бәрін жасанды интеллект атқарады. Яғни, эмбриондарға ешбір манипуляция жасалмайды. Жасанды интеллект өзі тексеріп, диагностика жасап, эмбрионның жағдайын қадағалап отырады. Осы технологияның арқасында қазір әйелге салынған эмбрион дамып, сау баланың дүниеге келу көрсеткіші ұлғайды.

ВЯЧЕСЛАВ ЛОКШИН ҚАЗАҚСТАНДЫҚ РЕПРОДУКТИВТІ МЕДИЦИНА ҚАУЫМДАСТЫҒЫНЫҢ ПРЕЗИДЕНТІ, ПРОФЕССОР:  «Бүгінде технологиялар өте көп өзгерді. Соның бірі эмбриондарды таңдау бағдарламасына жасанды интелектті енгізу. Бүгінгі таңда барлық құралдарымыз осымен жабдықталған. Бізге эмбриондарды тиімді әрі толық таңдауға, оларды жатырға тасымалдауға, тез нәтиже алуға және ең бастысы эмбрионның жақынырақ табиғи жағдауда қалай дамып жатқанын, эмбриоскоптар оның даму уақытын байқауға көп көмегін беруде. Бұнымен біз бір жылға жуық жұмыс істеп келеміз. ЭКО бағдарламасының нәтижелерін айтарлықтай жақсартты дегім келеді».

Елімізде әр алтыншы отбасы бедеуліктен зардап шегеді. Оған экологияның нашарлығы, әйел мен еркек денсаулығының төмендігі себеп. Сондықтан да қазір ЭКО әдісіне сүйенетіндердің саны артып барады. 2021 жылы ҚР Президентінің тапсырмасымен елімізде үш жылға арналған «Аңсаған сәби» бағдарламасы қабылданып, мемлекеттік квотаның саны жетіс есеге ұлғайтылған болатын.

ВЯЧЕСЛАВ ЛОКШИН ҚАЗАҚСТАНДЫҚ РЕПРОДУКТИВТІ МЕДИЦИНА ҚАУЫМДАСТЫҒЫНЫҢ ПРЕЗИДЕНТІ, ПРОФЕССОР: «2021 – 2023 жылдар аралығында 21 000 отбасына ЭКО әдісі қолданылып, 10 000 астам бала дүниеге келді. Бұл үлкен көрсеткіш. Енді «Аңсаған сәби» бағдарламасы 2030 жылға дейін созылатын болды. Яғни, алдағы жеті жылда 49 000 бедеулікке шалдыққан отбасы аталған бағдарламаға қатысып, ата-ана атануына мүмкіндік бар».

Сонымен қатар, небәрі бес күндік эмбрионға диагностика жасап, ондағы тұқым қуалайтын аурудың бар-жоғын анықтауға мүмкіндік туды. Бұл Даун синдромы, арқа бұлшық-ет атрофиясы сияқты бірқатар туа біткен аурулардың алдын алуға ықпал етеді.

Қазақстан репродуктологиялық медицина қауымдастығының 15 жылдығына орайластырылған шарада еліміздегі ЭКО саласындағы істелген жұмыстарға қорытынды жасап, алдағы уақытта қандай мәселелер бар екені айқындалды. Сонымен қатар, конгресте еліміздің және халықаралық деңгейдегі мамандары бас қосып, әлемде репродуктология саласында қандай технологиялар қолданыста, оны біздің елімізге енгізу, ЭКО әдісінің халыққа қолжетімді болуы, халықтың репродуктивті денсаулығын жақсарту жөнінде пікірлерін ортаға салды. Шараға ҚР Сенат және Парламент Мәжілісінің депутаттары, еліміздегі ірі ғылыми-медициналық орталықтардың жетекшілері, АҚШ, Сауд Арабиясы, Дания, Испания, Ұлыбритания, Португалия, Қазақстан, Грузия, Ресей, Өзбекстан, Қырғызстаннан жетекші мамандар қатысты.

МАРАТ ҚАЛДЫБАЙҰЛЫ АЛМАТЫ ҚАЛАСЫНЫҢ ЭКОМЕД КЛИНИКАСЫНЫҢ ДИРЕКТОРЫ

Еске сала кетейік, елімізде 2021 жылы «Аңсаған сәби» бағдарламасы қабылданып, жыл сайын 7000 квота бөлінген болатын. Осы уақытқа дейін аталған бағдарлама аясында 6000-нан астам бала дүние келді. Биыл 2000-нан астам әйел тегін ЭКО әдісі арқылы бала көтерген.

https://www.youtube.com/embed/ijAB69GTFHM?si=UWWnyKWTQK00MFDL" 

Күллі қоғамды дүр сілкіндірген оқиға экс-шенеуніктің өз әйелін аяусыз өлтіргені жайлы ақпаратты ІІМ растады. Алайда, тергеу жұмыстары жүріп жатқандықтан, өзге деректер жария етілмейді деп қысқа қайырды.

СӘКЕН СӘРСЕНОВ ҚР  ІШКІ ІСТЕР МИНИСТРІНІҢ ОРЫНБАСАРЫ:

«Қазір осы іспен тергеу департаментінің қызметкерлері айналысып жатыр. Қалған бар ақпарат тергеу нәтижесі бойынша жарияланатын болады.Ол ұсталды, қазір тергеу шаралары өтіп жатыр. Қалғанына пікір білдіре алмаймын. Жұмыс аясында қосымша мәлімет беріледі».

Бұл үлкен қылмыс деген Сенат төрағасы Мәулен Әшімбаев отбасындағы зорлық-зомбылықты тек заң ғана реттей алмайды дейді. Түсіндіру, ағарту жұмыстары қажет деп санайтынын айтты.

МӘУЛЕН ӘШІМБАЕВ ҚР ПАРЛАМЕНТІ СЕНАТЫНЫҢ ДЕПУТАТЫ:

«Егер заңнаманы ары қарай күшейту керек болса, біз оған дайынбыз. Біз оған дейін де оны жасадық. Егер ары қарай да қоғам талабы болса, біз мамандармен ақылдаса отырып, ол қадамдарға да барамыз. Оған күмән болмауы керек. Тек заңнаманы өзгертумен бұл мәселені шешуге болмайды. Жалпы заңдарды қатайтқаннан мәселе шешіліп кетпейді. Сонымен қатар, жалпы адамдардың, жастардың мәдениет деңгейін де көтеру керек секілді. Елімізде осындай бағыттарда азаматтарымыздың мәдениетіне қатысты да үлкен жұмыстарды жүргізу керек деп ойлаймын. Бұл бағыттарда тиісті министрліктер, мемлекеттік органдар жұмыстарды атқарып жатыр. Бірақ ол жеткіліксіз шығар. Жалпы түсіндіру, ағарту жұмыстары керек екені анық».

https://www.youtube.com/embed/JdXXLSh5KcU?si=BV2Iv-oyx5SqurO0"