https://www.youtube.com/embed/2Vdl743E3CA?si=1UjWhikP3dQMA7o6" 

https://www.youtube.com/embed/2oMh2OqwLtU?si=-Pv7iiPzcRNqpvTs"

https://www.youtube.com/embed/iYiO7YkQ8Vg?si=7V1QYvUEva48feDK" 

2023 жылдан бастап Алматы облысының 2023–2027 жылдарға арналған мал шаруашылығын дамыту жоспары аясында ауыл шаруашылығы жануарларының асыл тұқымды мал басын көбейту жобасы іске асырылуда. Аталған жоба агроөнеркәсіптік кешенді дамыту саласындағы маңызды құралдардың бірі болып табылады және мал шаруашылығының тиімділігін арттыруға, мал басының сапалық көрсеткіштерін жақсартуға, сондай-ақ өңірдің азық-түлік қауіпсіздігін нығайтуға бағытталған.

Жобаны іске асыруға бюджет қаражатынан 5 млрд теңге бөлінді. Бұл қаржыландыру жоғары өнімділік және генетикалық көрсеткіштері бар асыл тұқымды ауыл шаруашылығы жануарларын сатып алуды және оларды кейіннен Алматы облысының шаруашылықтарына беруді қамтамасыз етуге мүмкіндік берді. Жүргізілген жұмыстардың нәтижесінде өңір аграршыларына 6 513 бас асыл тұқымды ірі қара мал және 6 430 бас асыл тұқымды ұсақ мал тапсырылды. Бұл асыл тұқымды қорды жаңарту мен кеңейтуге елеулі үлес қосты.

Берілген мал басы ауыл шаруашылығы кәсіпорындарында орнықты асыл тұқымды өзек қалыптастыру үшін пайдаланылуда. Бұл өз кезегінде малдың өсімін арттыруға, тауарлы өнім көлемін ұлғайтуға және өндірістік үдерістердің тұрақтылығын қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Жоба аясында табынның генетикалық әлеуетін арттыруға ерекше назар аударылуда, бұл отандық өнімнің нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін өсірудің негізгі факторларының бірі болып саналады.

– Жобаны іске асыру шеңберінде агроөнеркәсіптік кешеннің 21 субъектісі мемлекеттік қолдауға ие болды. Ауыл шаруашылығы тауар өндірушілері үшін бағдарламаға қатысу мал басының санын арттырып қана қоймай, материалдық-техникалық базаны нығайтуға, өндірістік үдерістерді оңтайландыруға және мал шаруашылығын жүргізудің заманауи тәсілдерін енгізуге мүмкіндік берді, – деп атап өтті «Қонаев» ӘКК мемлекеттік бағдарламаларды іске асыру департаментінің директоры Дамир Магауя.

Жобаның іске асырылуы ауылдық жерлерде шағын және орта бизнесті дамытуға, халықтың жұмыспен қамтылуын арттыруға және ауыл аумақтарының әлеуметтік-экономикалық жағдайын жақсартуға ықпал етеді. Сонымен қатар, жергілікті жерде өндірілетін сапалы ет және сүт өнімдерінің көлемін ұлғайтуға, импортқа тәуелділікті азайтуға және өңірдің тұрақты азық-түлік базасын қалыптастыруға тікелей әсер етеді. Мал шаруашылығын дамыту қайта өңдеу, логистика және сервистік қызмет көрсету салаларын қоса алғанда, сабақтас салалар үшін мультипликативтік әсер қалыптастырады. Асыл тұқымды мал басын көбейту жобасы ұзақ мерзімді және жүйелі сипатқа ие.

«Қонаев» ӘКК агроөнеркәсіптік кешен саласындағы мемлекеттік бағдарламалар мен стратегиялық бастамаларды іске асыру бойынша жүйелі жұмысын жалғастыруда. Корпорация бюджет қаражатының тиімді әрі ашық пайдаланылуын қамтамасыз етіп, ауыл шаруашылығы тауар өндірушілерімен тұрақты өзара іс-қимыл орнатуда және Алматы облысын жоғары өсу әлеуеті бар дамыған агроөнеркәсіптік өңір ретінде қалыптастыруға елеулі үлес қосуда.

2023 жылдан бастап Алматы облысында кәсіпкерлікті дамытуға, жұмыс орындарын құруға және ауылдық аумақтардың экономикалық тұрақтылығын арттыруға бағытталған «Ауыл аманаты» ауыл халқының табысын арттыру бағдарламасы жүзеге асырылуда. Ауыл шаруашылығы басқармасы тарапынан жүзеге асырылып, «Қонаев» ӘКК оператор ретінде белсенді қатысып отырған «Ауыл аманаты» бағдарламасы жай ғана қаржылық құралдан ауылды жаңартудың нақты механизміне айналды.

Бағдарлама басталғалы бері ауылдық бастамаларды қолдауға 13 млрд теңгеден астам қаражат бағытталып, бұл 1 400-ден астам жобаны қаржыландыруға мүмкіндік берді. Бағдарлама құралдары өзін-өзі жұмыспен қамтудан жүйелі кәсіпкерлікке көшуге және ауылдық кооперацияның дамуына ықпал етті.

Соңғы үш жылда бағдарлама әсерлі динамика көрсетті. Тартылған қаражат мыңдаған нақты істерге ұласты:

• 2023 жылы бағдарламаның басталуы алғашқы 486 жобаны қаржыландыруға жол ашып, ауылдағы жаппай кәсіпкерліктің негізін қалады.
• 2024 жылы 723 өтініш беруші қолдау тауып, бұл 700-ден астам ауыл тұрғынын тұрақты жұмыспен қамтамасыз етті.
• 2025 жылы сомасы 2,7 млрд теңгеге 251 жоба қаржыландырылды, сондай-ақ сомасы 1,7 млрд теңгені құрайтын тағы 200-ден астам жоба қаралу үстінде.

Кооперацияны және өндірістік тізбектерді дамыту

Бағдарлама аясында «Қонаев» ӘКК-нің негізгі басымдықтарының бірі — ауылдық кооперацияны дамыту және қосылған құны бар өндірістік тізбектерді қалыптастыру. Жеке қосалқы шаруашылықтарды (ЖҚШ) біріктіруге және жергілікті жерлерде қайта өңдеу қуаттылықтарын құруға ерекше назар аударылады.

Бағдарламаны іске асыру нәтижесінде:

• ЖҚШ және кооперативтер негізінде ұн, макарон өнімдері, жартылай фабрикаттар, жиһаз, құрылыс материалдары, тұрмыстық химия және басқа да өнімдер шығаруға мамандандырылған 56 шағын зауыт құрылды;
• Қатысушылардың шаруашылықтарындағы ауыл шаруашылығы жануарларының жалпы саны 21 000 бастан астамға артты (ірі қара және ұсақ мал, жылқы мен түйе);
• 23 жылыжай салынды, бұл өсімдік шаруашылығын дамытуға және өңірдің азық-түлік қауіпсіздігін нығайтуға септігін тигізеді.

Қызмет көрсету саласы және ауыл инфрақұрылымын дамыту

«Ауыл аманаты» бағдарламасы тек аграрлық секторды ғана емес, сонымен қатар қызмет көрсету саласын да қамтиды. Алматы облысының ауылдық елді мекендерінде 98 сервистік жоба ашылып, кеңейтілді. Олардың қатарында техникалық қызмет көрсету станциялары, көлік және логистикалық қызметтер, қоғамдық тамақтану нысандары, сауықтыру және тұрмыстық қызметтер бар.

Бұл бағыттарды дамыту жайлы өмір сүру ортасын қалыптастыруға, ауыл тұрғындарының өмір сүру сапасын арттыруға және халықтың ауылдан көшуін азайтуға ықпал етеді.

«Қонаев» ӘКК-нің «Ауыл аманаты» бағдарламасын іске асыруға қатысуы Алматы облысының ауылдық аумақтарының әлеуметтік-экономикалық дамуына елеулі үлес қосуда. Кәсіпкерлік бастамаларды қолдау, кооперацияны дамыту және жаңа жұмыс орындарын құру ауылдық аудандардың алдағы өсуі үшін тұрақты экономикалық негіз қалайды.

«Қонаев» ӘКК ауыл кәсіпкерлерінің қаржылық құралдарға қолжетімділігін қамтамасыз ете отырып және өңірдің өндірістік әлеуетін дамытуға атсалыса отырып, бағдарламаны жүзеге асыру бойынша жүйелі жұмысын жалғастыруда.

Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясының жобасының жариялануы – жай ғана құқықтық құжаттың жаңартылуы емес. Бұл – елдің болашағына қатысты ұжымдық таңдау, тарихи сәт. Конституция – мемлекеттің айнасы. Онда биліктің ғана емес, қоғамның да бет-бейнесі көрінеді.

Соңғы жылдары Қазақстан күрделі кезеңдерден өтті. Әлеуметтік әділеттілікке деген сұраныс, азаматтардың саяси белсенділігінің артуы, «еститін мемлекет» тұжырымдамасының өміршеңдігі – барлығы да негізгі заңды қайта қарау қажеттігін көрсетті. Осы тұрғыдан алғанда, жаңа Конституция жобасы – уақыттың өзі қойған талапқа берілген жауап.

Жобада адам мен оның құқықтары ең жоғары құндылық ретінде айқындалуы – қоғамның ұзақ жылдар бойы айтылып келген үмітінің заңдық көрінісі. Мемлекет енді тек басқарушы құрылым ғана емес, азаматтың құқығы мен еркіндігін қорғаушы институт ретінде бекітілуі тиіс деген идея алдыңғы қатарға шығып отыр. Бұл – формальды ұран емес, нақты іске асуы қажет қағида.

Сонымен қатар, билік тармақтарының өзара тепе-теңдігі, жауапкершілік пен ашықтық мәселесі де Конституциялық деңгейде қайта қаралуда. Бұл – бір орталыққа шоғырланған биліктен институттарға сүйенген мемлекетке көшуге деген ұмтылыс. Алайда мұндай өзгерістер қағаз жүзінде қалып қоймай, нақты саяси мәдениетке айналуы аса маңызды.

Жаңа Конституция жобасының басты ерекшелігі – оның қоғамдық талқылауға ашық ұсынылуы. Бұл – азаматтарға сенім білдірудің белгісі. Ендігі жауапкершілік тек билікке ғана емес, қоғамның өзіне де жүктеледі. Себебі Конституция – тек заңгерлер мен саясаткерлердің емес, әрбір азаматтың өміріне тікелей әсер ететін құжат.

Дегенмен, кез келген реформаның табысы оның мәтінімен емес, орындалуымен өлшенеді. Егер жаңа Конституция қоғамның сұранысына сай жұмыс істесе, ол елді біріктіретін күшке айналады. Ал егер ол декларативті сипатта қалса, сенім дағдарысы тереңдей түсуі мүмкін.

Сондықтан бүгінгі басты міндет – бұл құжатты қабылдау ғана емес, оны саналы түрде түсіну, талқылау және қабылдау. Жаңа Конституция – жаңа мүмкіндіктермен қатар, жаңа жауапкершілік те жүктейді. Бұл жауапкершілік мемлекетке де, қоғамға да ортақ.

Тарих бізге тағы бір мүмкіндік беріп отыр.

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Филология факультеті деканының оқу ісі жөніндегі орынбасары, филология ғылымдарының кандидаты, ассоц.профессор Ж.Б.Саткенова

А. Байтұрсынұлы атындағы Қазақ тіл білімі кафедрасының доценті, PhD А.А. Аккузова

Ата Заңымыздың жаңа мәтінінде білім мен ғылымға, мәдениет пен инновацияға басымдық берілуі – мемлекеттің даму бағытын түбегейлі жаңаша айқындайтын маңызды қадам. Бұл өзгеріс ел болашағы тек минералды ресурстар мен табиғи байлықтарға ғана сүйенбеуі керек екенін, керісінше адами капиталдың шешуші рөл атқаратынын айқын көрсетеді. Білімді, шығармашыл, ғылыми әлеуеті жоғары ұрпақ – кез келген елдің ең басты байлығы.

Ғылым мен инновацияны дамыту экономиканың тұрақты өсуіне, жаңа технологиялардың пайда болуына және жаһандық бәсекеге қабілеттіліктің артуына жол ашады. Ал мәдениет – ұлттық бірегейлікті сақтап, рухани құндылықтарды нығайтатын негізгі тірек. Осы салалардың барлығының Ата Заң деңгейінде бекітілуі мемлекет тарапынан оларға деген жауапкершіліктің артқанын білдіреді.

Бұл бетбұрыс әрбір азаматқа өз қабілетін дамытуға, білім алуға және ел дамуына үлес қосуға мүмкіндік береді. Нәтижесінде қоғамда әділеттілік, мүмкіндіктер теңдігі және болашаққа деген сенім нығаяды. Сондықтан жаңа Конституцияда адами капиталды басты құндылық ретінде тану – елдің ұзақ мерзімді дамуына бағытталған стратегиялық әрі дұрыс шешім деп есептейміз.

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ассистент профессоры Ә.Ж. Әміров

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің доценті А.А.Аккузова

https://www.youtube.com/embed/ay1p-31B0_c?si=jZwZ5TaO8TcrcwZc" 

https://www.youtube.com/embed/B5khgC9I9nI?si=LH-uBu077yydQXU"

https://www.youtube.com/embed/rV7-x73MFhA?si=qUxSiHeQiUeHoPzu" 

https://www.youtube.com/embed/i_Gv3pa-u2s?si=GdqPlAIj9YyjQUy9" 

https://www.youtube.com/embed/jYkrVG2lV7g?si=KIgZo0o66L613fVy"