https://www.youtube.com/embed/gJfyoawVVtg?si=frCp1RwfWGQQ0hza" 

https://www.youtube.com/embed/v2BsLfWOQ9U?si=hyRlWSpAkmW-PAWh" 

https://www.youtube.com/embed/dGbtz2c3dqg?si=kydwph9Y3l8EoWm1" 

Алатау телеарнасында тұсаукесер! «Алатау» телеарнасы мен Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің бірлескен жаңа жобасы.

«AI Ғылым» — заманауи ғылым мен технологияның даму бағытын қарапайым тілмен түсіндіретін, интерактивті сұхбат форматындағы конвергентті бағдарлама. Жүргізушісі - Айгерім Есімхан.

Идея авторы: ҚазҰУ ақпарат және коммуникация департаменті директоры Қаншайым Мәуленқызы. Жоба жетекшісі - Қанат Әуесбай.

Жобаның мақсаты - ғылымды өмірге жақындату, оны көпшілікке қолжетімді әрі қызықты ету. Көрермен жасанды интеллект, инновация, жаңа технологиялар және ғылыми жетістіктер туралы өз саласының мамандары мен жас ғалымдардың пікірлері арқылы ақпарат алады.

Бағдарламаны жұма кешкі жаңалықтар топтамасынан кейін сағат 19:25-те «Алатау» телеарнасының эфирінен көре аласыздар.

https://www.youtube.com/embed/WqeOuUf3DRA?si=fpEQej3anfIrWLqV" 

XXI ғасырдың алғашқы ширегі цифрлық технологиялардың қарқынды дамуымен сипатталады. Мемлекет басшысы жасанды интеллектіні дамыту жөніндегі кеңестің алғашқы отырысында (2025 жылғы 01 қазан) жасанды интеллектінің даму жылдамдығы өте тез, қарқыны жоғары. Сондықтан бір орында тоқтап қалмай, бұл іске үнемі жаңа көзқараспен қарау қажет деген болатын.

Жасанды интеллект (ЖИ) пен машиналық оқыту салалары жаһандық деңгейде экономиканың, білімнің, ғылымның және күнделікті тұрмыстың ажырамас бөлшегіне айналды. ChatGPT, нейрожелі, үлкен деректерді өңдеу, генеративті модельдер сияқты ұғымдар қазіргі таңда тек ІТ саласының мамандарына ғана емес, сондай-ақ қарапайым халыққа да таныс бола бастағаны белгілі. Бұл құбылыс барлық тілдік кеңістіктерге әсер етіп отыр. Жаңа технологиялармен бірге жаңа атаулар, жаңа терминдер, ұғымдар пайда болып, олар қоғамға тез әрі кең көлемде еніп жатыр. Қазақ тілі де бұл үдерістен шет қалған жоқ.

Алайда жасанды интеллект (ЖИ) саласы терминдерінің қазақ тіліне бейімделуі, нақты баламасының қалыптасуы мен қолданысқа енуі қарқындық танытпай отырғаны жасырын емес. Бұл белгілі бір уақытты қажет ететін, біртіндеп жүзеге асатын жайт. Кезінде А.Байтұрсынұлы: «Сөзден жасап, сөз шығару деген әркімнің қолынан келе бермейді және шығарғандардың да сөздері бәрі бірдей жақсы бола бермейді» (Байтұрсынов А. Шығармалар. –Алматы, 1989. –141-б.) деп айтқаны белгілі.  Расында шет тілі терминдеріне дәл балама табу оңай шаруа емес. Терминдерді аударғанда алдымен сол жаңа терминге балама бола алатын сөздің мағынасы сәйкес келуі шарт. Одан кейін оның қысқалығы, жүйелілігі, эстетикалық талапқа жауап беруі, жалпы терминге қойылатын талапқа сәйкес келуі ескеріледі.

Жасанды интеллект (ЖИ) саласы терминдерін аудару, қолданысқа енгізу, сөздік түзу сияқты жұмыстар атқарылып келеді. Оны мойындауымыз керек. ЖИ саласындағы терминдер көбінесе ағылшын тілінен тікелей аударылып немесе өзгеріссіз қолданылуда.

Қазіргі таңда «machine learning – машиналық оқыту», «natural language processing (NLP) – табиғи тілдерді өңдеу», «chatbot – чатбот / әңгімелесу роботы», «data mining – мәліметтерді өндіру / дерекқазу», «neural network – нейрожелі», «prompt engineering», «dataset», «fine-tuning», «tokenization» сияқты ондаған, тіпті жүздеген жаңа терминдер қазақ тіліне әртүрлі жолмен еніп жатыр. Бұл – тіліміздің заман ағымына ілесіп, жаңғыруының бір көрінісі. Осыған байланысты ЖИ саласындағы терминдерді жүйелеу, олардың қазақ тіліндегі дұрыс қолданысын қамтамасыз ету бүгінгі күннің өзекті мәселелерінің біріне айналып отыр.

НУ-дің Ақылды жүйелер және жасанды интеллект институты (ISSAI) ғалымдарының бастамасымен жасанды интеллект пен робототехника саласы терминдері (672 сөз) бекітілгенін де айта кету орынды. Бекітілген терминдерді ISSAI  (https://issai.nu.edu.kz/glossary/) және termincom.kz сайттарынан қарауға болады.

ЖИ саласындағы терминдерді ұлт тілінде қалыптастыру барысында тілші мамандар және ІТ саласы мамандарының бірлескен жұмысы, сондай-ақ БАҚ, ғылыми еңбектерде, оқулықтарда қазақша терминдердің тұрақты қолданылуы, терминологиялық жұмыстарды үйлестірудегі мемтерминкомның жұмыстары маңызды.

Жалпы жасанды интеллект саласының дамуы қазақ тілінде жаңа терминдердің пайда болуына себеп болып отыр. Бұл үрдіс тілімізді жаңғыртудың мүмкіндігі болғанымен, оны сауатты әрі жүйелі түрде жүргізу қажет. Терминология мәселесіне салғырт қарау тілді шұбарлап, оның функционалдық әлеуетін төмендетуі мүмкін. Сондықтан ЖИ-ге қатысты ұғымдарды қазақ тіліне енгізу – тек лингвистикалық емес, стратегиялық маңызды міндет.

Жасанды интеллект – болашақтың емес, қазіргі уақыттың тілі. Қазақ тілі бұл салада толыққанды қатысушы болу үшін терминологиясын заманауи талаптарға сай дамытуы тиіс. Терминдерді дұрыс аудару мен бейімдеу, қолданысқа енгізу тек тіл тазалығын сақтау ғана емес, ғылыми-техникалық прогресте қазақ тілінің қолданылу аясының кеңеюі болып табылады.

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті А.Байтұрсынұлы атындағы Қазақ тілі білімі кафедрасының ассистент профессоры, ф.ғ.к. Ә.Ж.Әміров

https://www.youtube.com/embed/0xPvlzEd8hc?si=OV0RHahJRHyi9gB_" 

Благодаря господдержке в городе создано и сохранено более 140 тысяч рабочих мест, а совокупный выпуск продукции предприятий превысил 17 трлн тенге.

«Малый и средний бизнес играет ключевую роль в экономике города. Наша задача — чтобы государственные инструменты реально помогали предпринимателям развиваться, создавать рабочие места и повышать конкурентоспособность», — отметил директор регионального филиала Фонда развития предпринимательства «Даму» по г. Алматы Жандос Нургазинов.

Фонд развития предпринимательства «Даму» (входит в структуру НУХ «Байтерек») продолжает системную поддержку алматинских предпринимателей. Через инструменты льготного кредитования, гарантирования и субсидирования процентных ставок фонд способствует модернизации производств и росту региональной экономики.

В 2025 году в Алматы по программе «Өрлеу» одобрено 114 проектов на общую сумму 56,6 млрд тенге. По механизму гарантирования оформлено 255 договоров на сумму 24,2 млрд тенге, что позволило профинансировать проекты общей стоимостью 43,3 млрд тенге.

В Алматы состоялся пресс-тур для журналистов, в рамках которого представители СМИ познакомились с результатами господдержки на конкретных примерах.

ТОО «Juldyz Kenan Co., Ltd» — единственный в Казахстане производитель катетеров, зондов и других медицинских изделий. Компания завершила строительство современного завода площадью 7 000 кв. м, получив от Фонда «Даму» льготное финансирование на 566 млн тенге и гарантию на 32,7 млн тенге. Благодаря поддержке предприятие запустило серийное производство и создало новые рабочие места.

ТОО «Алматинская дорожно-строительная компания» развивает выпуск продукции для дорожного и гражданского строительства. В 2025 году компания получила льготный кредит в рамках программы «Өрлеу» на 895 млн тенге, что позволило увеличить объемы производства и расширить рынок сбыта.

ТОО «ALA Sintez», производитель металлической пищевой упаковки, воспользовалось льготным кредитом на 130 млн тенге для расширения мощностей и модернизации производственного процесса.

Еще один участник пресс-тура — ТОО «Qaz Package», выпускающее упаковку для мясной и пищевой продукции. Проект направлен на импортозамещение и создание новых рабочих мест. Компания получила 580,5 млн тенге на инвестиции, 100 млн тенге на пополнение оборотных средств и гарантию Фонда на 174,8 млн тенге.

Поддержка Фонда «Даму» стала для алматинского бизнеса не просто финансовым инструментом, а реальным стимулом к развитию, модернизации и укреплению промышленного потенциала города.

https://www.youtube.com/embed/F4pIEXZf5Xc?si=FC0iiJvwkkkwuKtR"

Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың цифрлық форматты дамыту мен жасанды интеллектіні жандандыру жөніндегі тапсырмасы еліміздің білім беру жүйесіне тың серпін әкелмек. Президенттің бұл бастамасы – заманауи технологиялар дәуірінде сапалы білім берудің, инновациялық ойлауды қалыптастырудың, педагогтардың кәсіби мүмкіндіктерін кеңейтудің маңызды қадамы болып табылады.

Алматы қаласына қарасты №207 мектеп-лицейінде білім беру үдерісін жаңғыртуға бағытталған тағылымды семинар өтті. Іс-шара «Заманауи сабақты жоспарлаудағы тиімді әдіс-тәсілдер мен жасанды интеллект құралдарын пайдалану жолдары» тақырыбында ұйымдастырылды. Шараның негізгі мақсаты – педагогтердің кәсіби құзыреттілігін арттыру, заманауи білім беру технологияларын тиімді қолдануға үйрету және цифрлық сауаттылық деңгейін көтеру.

ШОЛПАН БӨБЕКБАЕВА, АЛМАТЫ ҚАЛАСЫ НАУРЫЗБАЙ АУДАНЫ БІЛІМ БӨЛІМІ БАСШЫСЫНЫҢ МІНДЕТІН АТҚАРУШЫ

Қатысушылар ChatGPT, Canva, Google AI секілді заманауи цифрлық құралдар мен платформалардың мүмкіндіктерімен танысып, оларды сабақ жоспарын әзірлеу мен оқу материалдарын түрлендіруде қолданудың тиімді жолдарын талқылады. Семинар барысында педагогтер тәжірибе алмасып, интерактивті форматта шеберлік сағаттарына қатысты.

ӘЛИМА АСҚАРҚЫЗЫ, БИОЛОГИЯ ПӘНІНІҢ МҰҒАЛІМІ, ӘДІС БІРЛЕСТІК ЖЕТЕКШІСІ

Семинар қатысушыларының назарына оқушылардың қолымен жасалған табиғи таза өнімдер көрмесі ұсынылды.Интелектуал жастар, адам ағзасына пайдалы өсімдіктерді өсіріп,одан түрлі сусындар ойлап тапқан.Бұдан бөлек теріге пайдалы сабындарды жүзеге асыра бастапты.

ТОРҚАЛЫ ЖАНДЫБАЕВА, БИОЛОГИЯ ПӘНІНІҢ МҰҒАЛІМІ

https://www.youtube.com/embed/eUhnS9A0Rho?si=PSeZXZ61JAHDXqHU" 

https://www.youtube.com/embed/eqcE9K-t1dw?si=Sx1qMQm6tHNXNlXS" 

https://www.youtube.com/embed/YuowGO5DSi8?si=f5wIGYcMWJT94XlX" 

https://www.youtube.com/embed/8aSaZmNATPc?si=0mFaYFecHCQC6hjl"