С 2023 года в Алматинской области реализуется программа «Повышение доходов сельского населения «Ауыл аманаты», направленная на развитие предпринимательства, создание рабочих мест и повышение экономической устойчивости сельских территорий. Программа «Ауыл аманаты», реализуемая Управлением сельского хозяйства при активном участии СПК «Қонаев» в качестве оператора, превратилась из финансового инструмента в реальный механизм обновления аула.

За период ее реализации на поддержку сельских инициатив было направлено более 13 млрд тенге, что позволило профинансировать свыше 1 400 проектов. Инструменты программы способствовали переходу от самозанятости к системному предпринимательству и развитию сельской кооперации.

За последние три года программа показала впечатляющую динамику. Так привлеченные средства трансформировались в тысячи реальных дел:

• В 2023 году старт программы позволил профинансировать 486 первых проектов, заложив основу для массового предпринимательства на селе.
• В 2024 году поддержку получили 723 заявителей, что обеспечило постоянную работу для более 700 сельских жителей.
• В 2025 году профинансировано 251 проектов на сумму 2,7 млрд тенге, а еще более 200 проектов на сумму 1,7 млрд тенге находятся на рассмотрении.

Развитие кооперации и производственных цепочек

Одним из ключевых приоритетов СПК «Қонаев» в рамках программы является развитие сельской кооперации и формирование производственных цепочек с добавленной стоимостью. Особое внимание уделяется объединению личных подсобных хозяйств и созданию перерабатывающих мощностей на местах.

В результате реализации программы:

• на базе ЛПХ и кооперативов создано 56 мини-заводов, специализирующихся на производстве муки, макаронных изделий, полуфабрикатов, мебели, строительных материалов, бытовой химии и другой продукции;
• общее поголовье сельскохозяйственных животных в хозяйствах участников увеличилось более чем на 21 000 голов, включая крупный и мелкий рогатый скот, лошадей и верблюдов;
• построено 23 теплицы, что способствует развитию растениеводства и укреплению продовольственной обеспеченности региона.

Программа «Ауыл аманаты» охватывает не только аграрный сектор, но и сферу услуг. В сельских населённых пунктах Алматинской области открыто и расширено 98 сервисных проектов, включая станции технического обслуживания, транспортные и логистические услуги, объекты общественного питания, оздоровительные и бытовые сервисы.

Развитие данных направлений способствует формированию комфортной среды проживания, повышению качества жизни сельчан и снижению оттока населения из сельской местности.

Участие СПК «Қонаев» в реализации программы «Ауыл аманаты» вносит существенный вклад в социально-экономическое развитие сельских территорий Алматинской области. Поддержка предпринимательских инициатив, развитие кооперации и создание новых рабочих мест формируют устойчивую экономическую основу для дальнейшего роста сельских районов.

СПК «Қонаев» продолжает системную работу по реализации программы, обеспечивая доступ сельских предпринимателей к финансовым инструментам и содействуя развитию производственного потенциала региона.

2023 жылдан бастап Алматы облысында кәсіпкерлікті дамытуға, жұмыс орындарын құруға және ауылдық аумақтардың экономикалық тұрақтылығын арттыруға бағытталған «Ауыл аманаты» ауыл халқының табысын арттыру бағдарламасы жүзеге асырылуда. Ауыл шаруашылығы басқармасы тарапынан жүзеге асырылып, «Қонаев» ӘКК оператор ретінде белсенді қатысып отырған «Ауыл аманаты» бағдарламасы жай ғана қаржылық құралдан ауылды жаңартудың нақты механизміне айналды.

Бағдарлама басталғалы бері ауылдық бастамаларды қолдауға 13 млрд теңгеден астам қаражат бағытталып, бұл 1 400-ден астам жобаны қаржыландыруға мүмкіндік берді. Бағдарлама құралдары өзін-өзі жұмыспен қамтудан жүйелі кәсіпкерлікке көшуге және ауылдық кооперацияның дамуына ықпал етті.

Соңғы үш жылда бағдарлама әсерлі динамика көрсетті. Тартылған қаражат мыңдаған нақты істерге ұласты:

• 2023 жылы бағдарламаның басталуы алғашқы 486 жобаны қаржыландыруға жол ашып, ауылдағы жаппай кәсіпкерліктің негізін қалады.
• 2024 жылы 723 өтініш беруші қолдау тауып, бұл 700-ден астам ауыл тұрғынын тұрақты жұмыспен қамтамасыз етті.
• 2025 жылы сомасы 2,7 млрд теңгеге 251 жоба қаржыландырылды, сондай-ақ сомасы 1,7 млрд теңгені құрайтын тағы 200-ден астам жоба қаралу үстінде.

Кооперацияны және өндірістік тізбектерді дамыту

Бағдарлама аясында «Қонаев» ӘКК-нің негізгі басымдықтарының бірі — ауылдық кооперацияны дамыту және қосылған құны бар өндірістік тізбектерді қалыптастыру. Жеке қосалқы шаруашылықтарды (ЖҚШ) біріктіруге және жергілікті жерлерде қайта өңдеу қуаттылықтарын құруға ерекше назар аударылады.

Бағдарламаны іске асыру нәтижесінде:

• ЖҚШ және кооперативтер негізінде ұн, макарон өнімдері, жартылай фабрикаттар, жиһаз, құрылыс материалдары, тұрмыстық химия және басқа да өнімдер шығаруға мамандандырылған 56 шағын зауыт құрылды;
• Қатысушылардың шаруашылықтарындағы ауыл шаруашылығы жануарларының жалпы саны 21 000 бастан астамға артты (ірі қара және ұсақ мал, жылқы мен түйе);
• 23 жылыжай салынды, бұл өсімдік шаруашылығын дамытуға және өңірдің азық-түлік қауіпсіздігін нығайтуға септігін тигізеді.

Қызмет көрсету саласы және ауыл инфрақұрылымын дамыту

«Ауыл аманаты» бағдарламасы тек аграрлық секторды ғана емес, сонымен қатар қызмет көрсету саласын да қамтиды. Алматы облысының ауылдық елді мекендерінде 98 сервистік жоба ашылып, кеңейтілді. Олардың қатарында техникалық қызмет көрсету станциялары, көлік және логистикалық қызметтер, қоғамдық тамақтану нысандары, сауықтыру және тұрмыстық қызметтер бар.

Бұл бағыттарды дамыту жайлы өмір сүру ортасын қалыптастыруға, ауыл тұрғындарының өмір сүру сапасын арттыруға және халықтың ауылдан көшуін азайтуға ықпал етеді.

«Қонаев» ӘКК-нің «Ауыл аманаты» бағдарламасын іске асыруға қатысуы Алматы облысының ауылдық аумақтарының әлеуметтік-экономикалық дамуына елеулі үлес қосуда. Кәсіпкерлік бастамаларды қолдау, кооперацияны дамыту және жаңа жұмыс орындарын құру ауылдық аудандардың алдағы өсуі үшін тұрақты экономикалық негіз қалайды.

«Қонаев» ӘКК ауыл кәсіпкерлерінің қаржылық құралдарға қолжетімділігін қамтамасыз ете отырып және өңірдің өндірістік әлеуетін дамытуға атсалыса отырып, бағдарламаны жүзеге асыру бойынша жүйелі жұмысын жалғастыруда.

Қазақстан Республикасының жаңа Конституциясының жобасының жариялануы – жай ғана құқықтық құжаттың жаңартылуы емес. Бұл – елдің болашағына қатысты ұжымдық таңдау, тарихи сәт. Конституция – мемлекеттің айнасы. Онда биліктің ғана емес, қоғамның да бет-бейнесі көрінеді.

Соңғы жылдары Қазақстан күрделі кезеңдерден өтті. Әлеуметтік әділеттілікке деген сұраныс, азаматтардың саяси белсенділігінің артуы, «еститін мемлекет» тұжырымдамасының өміршеңдігі – барлығы да негізгі заңды қайта қарау қажеттігін көрсетті. Осы тұрғыдан алғанда, жаңа Конституция жобасы – уақыттың өзі қойған талапқа берілген жауап.

Жобада адам мен оның құқықтары ең жоғары құндылық ретінде айқындалуы – қоғамның ұзақ жылдар бойы айтылып келген үмітінің заңдық көрінісі. Мемлекет енді тек басқарушы құрылым ғана емес, азаматтың құқығы мен еркіндігін қорғаушы институт ретінде бекітілуі тиіс деген идея алдыңғы қатарға шығып отыр. Бұл – формальды ұран емес, нақты іске асуы қажет қағида.

Сонымен қатар, билік тармақтарының өзара тепе-теңдігі, жауапкершілік пен ашықтық мәселесі де Конституциялық деңгейде қайта қаралуда. Бұл – бір орталыққа шоғырланған биліктен институттарға сүйенген мемлекетке көшуге деген ұмтылыс. Алайда мұндай өзгерістер қағаз жүзінде қалып қоймай, нақты саяси мәдениетке айналуы аса маңызды.

Жаңа Конституция жобасының басты ерекшелігі – оның қоғамдық талқылауға ашық ұсынылуы. Бұл – азаматтарға сенім білдірудің белгісі. Ендігі жауапкершілік тек билікке ғана емес, қоғамның өзіне де жүктеледі. Себебі Конституция – тек заңгерлер мен саясаткерлердің емес, әрбір азаматтың өміріне тікелей әсер ететін құжат.

Дегенмен, кез келген реформаның табысы оның мәтінімен емес, орындалуымен өлшенеді. Егер жаңа Конституция қоғамның сұранысына сай жұмыс істесе, ол елді біріктіретін күшке айналады. Ал егер ол декларативті сипатта қалса, сенім дағдарысы тереңдей түсуі мүмкін.

Сондықтан бүгінгі басты міндет – бұл құжатты қабылдау ғана емес, оны саналы түрде түсіну, талқылау және қабылдау. Жаңа Конституция – жаңа мүмкіндіктермен қатар, жаңа жауапкершілік те жүктейді. Бұл жауапкершілік мемлекетке де, қоғамға да ортақ.

Тарих бізге тағы бір мүмкіндік беріп отыр.

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Филология факультеті деканының оқу ісі жөніндегі орынбасары, филология ғылымдарының кандидаты, ассоц.профессор Ж.Б.Саткенова

А. Байтұрсынұлы атындағы Қазақ тіл білімі кафедрасының доценті, PhD А.А. Аккузова

Ата Заңымыздың жаңа мәтінінде білім мен ғылымға, мәдениет пен инновацияға басымдық берілуі – мемлекеттің даму бағытын түбегейлі жаңаша айқындайтын маңызды қадам. Бұл өзгеріс ел болашағы тек минералды ресурстар мен табиғи байлықтарға ғана сүйенбеуі керек екенін, керісінше адами капиталдың шешуші рөл атқаратынын айқын көрсетеді. Білімді, шығармашыл, ғылыми әлеуеті жоғары ұрпақ – кез келген елдің ең басты байлығы.

Ғылым мен инновацияны дамыту экономиканың тұрақты өсуіне, жаңа технологиялардың пайда болуына және жаһандық бәсекеге қабілеттіліктің артуына жол ашады. Ал мәдениет – ұлттық бірегейлікті сақтап, рухани құндылықтарды нығайтатын негізгі тірек. Осы салалардың барлығының Ата Заң деңгейінде бекітілуі мемлекет тарапынан оларға деген жауапкершіліктің артқанын білдіреді.

Бұл бетбұрыс әрбір азаматқа өз қабілетін дамытуға, білім алуға және ел дамуына үлес қосуға мүмкіндік береді. Нәтижесінде қоғамда әділеттілік, мүмкіндіктер теңдігі және болашаққа деген сенім нығаяды. Сондықтан жаңа Конституцияда адами капиталды басты құндылық ретінде тану – елдің ұзақ мерзімді дамуына бағытталған стратегиялық әрі дұрыс шешім деп есептейміз.

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің ассистент профессоры Ә.Ж. Әміров

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің доценті А.А.Аккузова

https://www.youtube.com/embed/ay1p-31B0_c?si=jZwZ5TaO8TcrcwZc" 

https://www.youtube.com/embed/B5khgC9I9nI?si=LH-uBu077yydQXU"

https://www.youtube.com/embed/rV7-x73MFhA?si=qUxSiHeQiUeHoPzu" 

https://www.youtube.com/embed/i_Gv3pa-u2s?si=GdqPlAIj9YyjQUy9" 

https://www.youtube.com/embed/jYkrVG2lV7g?si=KIgZo0o66L613fVy" 

Зерделеу жұмыстарының негізгі мақсаты – мектеп кітапханасының жұмыс сапасын арттыру, құжаттарды жүргізудің бірізділігін қамтамасыз ету және кітапхана қызметін әдістемелік тұрғыда жетілдіру болды. Зерделеу барысында мектеп-лицейде жүзеге асырылып жатқан «Оқуға құштар мектеп» жобасы мен «Балалар кітапханасы бағдарламасы» аясында өткізілген іс-шаралар кеңінен қаралды.

https://www.youtube.com/embed/z716J3IE9GE?si=B4aHc7RjmgJPnuTj" 

https://www.youtube.com/embed/IhRAu0exWl4?si=UrI0_Sjen3VvD4Fq"